Vergeten brieven op een stoffige zolder
- Afbeeldingen | Bron ©: Marcel Hendriks
Door Marcel Hendriks, 8 maart 2026
Begin jaren tachtig vond ik op een zolder in Schiebroek, Rotterdam — waar in geen eeuwigheid iemand meer was geweest — een aantal brieven en kaarten uit 1942 en 1943. Tastbare herinneringen aan vroegere bewoners. Ik nam ze uiteraard mee om ze thuis rustig te kunnen lezen.
Het bleek correspondentie te zijn van ouders aan hun dochter, Annie de Bie, die tijdens de oorlog was ondergebracht bij de familie Paumen, Dorpstraat 15 (later hernummerd naar het huidige 23) in Elsloo, Limburg. De brieven beginnen steevast met “Lieve Annie” en zijn geschreven in een warme, huiselijke sfeer. Ze geven een bijzonder inkijkje in het dagelijks leven van een Rotterdams gezin in oorlogstijd.
Rotterdam ging in die jaren nog altijd zwaar gebukt onder de gevolgen van de oorlog. Mede om die reden werden veel kinderen tijdelijk ondergebracht bij familie of kennissen buiten de grote steden. Daar hoopte men rust en veiligheid te vinden.
In de brieven proberen de ouders hun dochter zoveel mogelijk bij het gezinsleven te betrekken. Ze schrijven uitvoerig over wat er thuis gebeurt: wie er op bezoek komt, welke familieleden jarig zijn en hoe het met iedereen gaat. Namen als tante Marie, oom Frans, Henk en Joop keren regelmatig terug.
In één van de brieven wordt in geuren en kleuren de verjaardag van haar kleine broertje beschreven. Alle cadeautjes die hij had gekregen worden zorgvuldig opgesomd: een paard-en-wagen, twee legdozen, kleurboekjes, kleurkrijtjes, een doosje bonbons en andere kleine geschenken. Maar vooral het kerkboek “waar die zoo grootsch mee was” krijgt bijzondere aandacht.
Daarnaast komen ziekte en gezondheid ter sprake. Vader schrijft dat hij een tijd ziek is geweest en nog enige weken rust moet houden. Ook wordt melding gemaakt van een bezoek aan de tandarts, dat pijnlijk maar noodzakelijk blijkt te zijn. “Beter even pijn dan altoos,” schrijven de ouders nuchter.
Tussen de regels door wordt ook duidelijk dat de oorlog voortdurend op de achtergrond aanwezig is. Zo wordt in een brief terloops melding gemaakt van luchtalarm. Toch proberen de ouders hun dochter niet onnodig ongerust te maken. De toon blijft geruststellend en opgewekt. “Gezien de omstandigheden gaat het best,” schrijven zij.
De brieven eindigen vrijwel altijd met persoonlijke groeten en hartelijke wensen. Regelmatig sturen de ouders ook groeten van andere familieleden en bekenden. Vaak wordt de familie Paumen, Dorpstraat 15 in Elsloo nadrukkelijk bedankt voor de goede zorgen voor Annie.
Juist doordat de brieven zich vooral richten op het gewone leven — familiebezoek, verjaardagen, school, gezondheid en kleine huiselijke gebeurtenissen — vormen zij een bijzondere inkijk in het dagelijks bestaan tijdens de oorlogsjaren. Ze laten zien hoe een gezin contact hield met een dochter die elders verbleef en hoe men, ondanks alles, het gewone leven bleef voortzetten.
Dat deze correspondentie de tand des tijds heeft doorstaan en uiteindelijk door mij op een stoffige zolder in Schiebroek werd teruggevonden, maakt het tot een bijzonder tijdsdocument. Geen officieel verslag, maar persoonlijke woorden — het relaas van een gewone familie in oorlogstijd.
Een bijzonder vervolg na tachtig jaar:
Uniek is dat het verhaal van deze brieven na zoveel jaren alsnog een vervolg kreeg. Tijdens het schrijven van dit verhaal werd ik steeds nieuwsgieriger naar de achtergronden van deze twee families. Daarom ben ik op internet gaan speuren om te zien of er misschien nog iets over hen terug te vinden was.
Tot mijn verrassing bleek dat inderdaad het geval. Via een historische website over Elsloo kwam ik in contact met mensen die zich bezighouden met de lokale geschiedenis van het dorp. Zij brachten mij vervolgens in contact met een kleinzoon van de familie Paumen, het gezin waarbij Annie tijdens de oorlog verbleef.
Hij schreef mij dat Annie de Bie binnen de familie nog altijd bekend was. Sterker nog: hij had haar in zijn jonge jaren zelfs persoonlijk ontmoet.
Wat ooit begon als een toevallige vondst op een stoffige zolder, blijkt uiteindelijk een tastbare herinnering te zijn aan een bijzondere band tussen twee families.
+ Enkele brieven en kaarten aan Annie de Bie tijdens haar verblijf in Elsloo ⇢
