Op zondag 1 maart opent in het Historiehuis van de Maasvallei een nieuwe expositie die jong en oud moeiteloos bij elkaar brengt. Te zien is een overzicht van zo'n vijftig jaar kinderspeelgoed, grofweg uit de periode 1920 tot 1970.

Het hart van de tentoonstelling is een klaslokaal uit het begin van de vorige eeuw. Daaromheen ontvouwt zich een kleurrijke wereld van bordspellen, blikken auto’s, treintjes, stoommachientje, blokkendozen, tollen, knikkers en andere straatspelletjes. Verderop staan winkeltjes, poppenhuizen, trapfietsjes, keukentjes met servies, poppen en stripboeken – allemaal authentiek.

Voor ouders, opa’s en oma’s is het een feest van herkenning: “die hadden wij thuis ook”. Voor (klein)kinderen is het een ontdekkingstocht vol verwondering. En juist dat maakt deze expositie zo leuk: samen kijken, samen verhalen ophalen, samen leren.

Een uitje dat generaties verbindt – en waar vintage speelgoed weer even tot leven komt.

Te bezoeken tijdens de openingstijden van het museum en die vindt u hier ⇢

Kinderen tot en met 14 jaar hebben gratis toegang. Overige toegangsprijs is 5 euro.

Oorzaken, verloop en gevolgen

De Tweede Wereldoorlog (1939-1945) was het grootste en meest verwoestende conflict uit de wereldgeschiedenis. In dit uitgebreide overzicht (100 leesminuten) schetst WOII-kenner Wesley Dankers de belangrijkste politieke, militaire en ideologische ontwikkelingen die leidden tot het uitbreken, verloop en de nasleep van de oorlog. Het artikel plaatst de gebeurtenissen in hun internationale context en belicht de strijd in zowel Europa als Azië.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

Een prachtige compilatie van oude filmbeelden uit de periode van pak-m-beet 1920 tot 1960. Samengesteld door Hub Bervoets en Paul Cuijpers. Duurt ca 35 minuten.

Te zien zijn o.a. mijnwerkers in het begin van de vorige eeuw en in 50-er jaren. Bezoek koningin Juliana aan Staatsmijn Maurits. Opening Julianakanaal in 1935 met unieke beelden als het koninklijk gezelschap Elsloo en Stein passeert.  Vlaaien bakken in de schansenoven. Verder het dagelijkse (boeren) leven in Zuid-Limburg. En dat was hard werken om de armoede te ontworstelen. 

Nostalgie

22.01.2026

Nostalgie is dat warme, soms wat weemoedige gevoel bij herinneringen aan vroeger. Een geromantiseerd verlangen naar de ‘goede oude tijd’, waarin alles overzichtelijker leek, mensen aardiger waren en het leven eenvoudiger aanvoelde. Het is het gevoel dat je krijgt bij een oud filmpje, een vergeelde foto, een liedje van vroeger of de geur van oma’s keuken.

Opvallend is dat nostalgie zelden gaat over hoe het werkelijk was. We herinneren ons vooral de mooie momenten en poetsen de scherpe randjes weg. De kou, de armoede, het harde werken, de beperkte kansen – die verdwijnen naar de achtergrond. Wat overblijft is een prettig beeld waarin vroeger bijna automatisch beter was dan nu.

Dat verlangen naar vroeger duikt vaak op in tijden van onzekerheid. Als de wereld snel verandert, technologie alles overneemt en nieuws vooral onrust brengt, biedt nostalgie houvast. Het verleden voelt veilig, bekend en begrijpelijk. Niet omdat het dat per se wás, maar omdat we het al kennen. De toekomst moet zich nog bewijzen, het verleden niet.

Nostalgie heeft ook een sociale kant. Het verbindt mensen. Samen herinneringen ophalen aan het dorp van toen, oude verenigingen, feesten of verdwenen winkels schept een gevoel van saamhorigheid. Het bevestigt wie we zijn en waar we vandaan komen. In die zin is nostalgie geen zwakte, maar een vorm van collectief geheugen.

Toch schuilt er ook een risico in het blijven hangen in dat geromantiseerde verleden. Als ‘vroeger was alles beter’ het uitgangspunt wordt, kan het de blik op het heden vertroebelen. Problemen van nu worden dan sneller weggewuifd en vooruitgang verdacht gemaakt. Nostalgie wordt dan geen herinnering, maar een rem.

Misschien is dat de kern: nostalgie is waardevol zolang het inspireert en verbindt, maar problematisch als het verlamt. Het verleden mag best gekoesterd worden, zolang we niet vergeten dat elke tijd zijn eigen uitdagingen en kansen kent. De goede oude tijd bestaat vooral in ons hoofd – wat we ermee doen, ligt in het heden.

Herstel historisch ‘zomerhuuske’ alleen mogelijk met steun uit de gemeenschap

Het theehuisje in Kasteelpark Elsloo, lokaal bekend als ’t zomerhuuske, is voorlopig gesloten voor bezoekers. Afgelopen zomer is het historische bouwwerk opnieuw beschadigd door brandstichting. Het Limburgs Landschap, beheerder van het Kasteelpark, werkt aan herstel, maar kan dat niet zonder steun uit de regio.

Het theehuisje is al bijna tweehonderd jaar een herkenningspunt in het landschap van Elsloo. Het werd rond 1820 gebouwd als uitzichtpunt in het kasteelpark en groeide uit tot een geliefde plek voor wandelaars, omwonenden en bezoekers van dichtbij en ver weg. Na eerder in 2015 al doelwit te zijn geweest van vandalisme is het theehuisje afgelopen september wederom in brand gezet. Volgens Het Limburgs Landschap raakt het incident meer dan alleen het fysieke gebouw; “wanneer een plek als deze beschadigd raakt, verliest de gemeenschap een stukje geschiedenis en een plek van rust en ontmoeting. Juist dit soort kleine monumenten maken het landschap herkenbaar en betekenisvol.”

Het Limburgs Landschap is voornemens het theehuisje te herstellen. De verzekering vergoedt echter maar een deel van de schade. Voor het volledige herstel is circa 20.000 euro nodig, waarvan 10.000 euro niet gedekt wordt. Het Limburgs Landschap roept daarom inwoners, bezoekers en liefhebbers van erfgoed op om mee te helpen dit karakteristieke bouwwerk te behouden via een crowdfunding. 

Benieuwd hoe jij kan bijdragen? Bekijk de mogelijkheden om mee te helpen via www.limburgs-landschap.nl/theehuisje

26.01.2026

Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), met dossiers over 425.000 Nederlanders die na de Tweede Wereldoorlog verdacht werden van collaboratie, wordt zo snel mogelijk voor iedereen digitaal beschikbaar en doorzoekbaar. De ministerraad heeft ingestemd met een wijziging van de Archiefwet die het mogelijk moet maken om dit archief, met context en doorzoekbaar op woordniveau, via internet beschikbaar te stellen.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

Archief foute Nederlanders WOII zorgt voor veel ophef

21.12.2024

Ondanks een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft minister Eppo Bruins (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) op 19 december 2024 toch besloten het gedigitaliseerde deel van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) toegankelijk te maken. Hij laat een tijdelijke voorziening instellen. Onderzoekers en familie van nabestaanden kunnen in de studieruimte van het Nationaal Archief (NA) in Den Haag onder voorwaarden onderzoek gaan doen in het gedigitaliseerde oorlogsarchief. Deze tijdelijke voorziening zal naar verwachting in het 1e kwartaal van 2025 gereedkomen.

Ophef
Er is de afgelopen twee weken veel ophef ontstaan over de online publicatie van een namenlijst door het Nationaal Archief. Deze lijst, samengesteld uit het Centraal Archief voor de Bijzondere Rechtspleging (CABR), bevat namen van personen die betrokken zouden zijn geweest bij collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Historici Erik van Rijsselt en Fred Cammaert noemen de publicatie een ernstige fout en waarschuwen voor de schadelijke gevolgen. Volgens hen bevat de lijst talloze onnauwkeurigheden en ontbreekt het aan de noodzakelijke context.

Eind april 1945 wordt concentratiekamp Dachau door de Amerikanen bevrijd. Terwijl verschillende landen in rap tempo transport regelen om landgenoten naar huis te halen, doet Nederland niets. Een groep van 18 Nederlandse mannen neemt het heft in eigen hand en reist zelf terug in een door de Amerikanen geschonken bus.
In deze aflevering van Andere Tijden volgen we drie van hun kinderen die 80 jaar later gezamenlijk dezelfde terugtocht door Duitsland en Nederland maken.

+ Lees en kijk verder op Andere Tijden ⇢

In Valkenburg, in Zuid-Limburg, richtte de bezetter een speciale school op van elitejongens van Nederland. Ze werden uitgekozen op intelligentie, moed en raskenmerken: Nederlandse jongens, opgeleid om ooit hooggeplaatste nazi’s te worden. Andere Tijden over de Reichsschule, de school die een nieuwe elite moest voortbrengen.

+ Lees verder op Andere Tijden ⇢ 

+ Lees ook op Wikipedia ⇢

Foto onder: Nationaal Archief, Spaarnestad Photo (05887) rechtenvrij
Hanns Albin Rauter, SS-Obergruppenführer in Nederland bezoekt de Reichsschule voor jongens in Valkenburg samen met SS-Obergruppenführer Heiszmeyer en SS-Brigadeführer Dr. Wimmer. Op de voorgrond zingende jongens in uniform. Nederland, Valkenburg, 6 juli 1943.

Foto onder: Nationaal Archief, rechtenvrij
Leden van de Nationale Jeugdstorm in de Reichsschule voor Jongens in Valkenburg, waar zij in Duitse geest worden opgevoed

Ralph Delil, vrijwilliger van Stichting Erfgoed Stein, heeft begin december de vondst van zijn leven gedaan. Tijdens een metaaldetectie-ronde in de regio Sittard trof hij een gouden Romeinse munt aan – en niet zomaar een. De munt, die een klein gaatje bevat, blijkt een uitzonderlijk zeldzaam exemplaar te zijn.

De munt is geslagen in Ostia rond het jaar 310, in de tijd van keizer Constantijn. Dit type staat bekend als een Nine Siliqua, een gouden munt van anderhalf scripulum. Wereldwijd zijn hiervan slechts twee exemplaren bekend. De vondst in Zuid-Limburg is daarmee extreem zeldzaam en van grote wetenschappelijke waarde.

Volgens kenners werd deze munt niet gebruikt om mee te betalen. Hij had waarschijnlijk een ceremoniële betekenis, bijvoorbeeld bij feestelijkheden, inhuldigingen of militaire overwinningen. Veel van deze munten zijn later omgesmolten, wat de zeldzaamheid verklaart. 

Het gaatje in de munt vertelt mogelijk nóg een verhaal. Toen de Romeinen onze streken verlieten, werd het gebruikelijk dat lokale krijgsheren en later ook de elite Romeinse munten aan een ketting om de hals droegen – soms zelfs tot in de Vikingtijd. Daarvan zijn meerdere voorbeelden bekend. Deze munt zou heel goed in zo’n traditie kunnen passen.

De munt wordt nu verder onderzocht op herkomst, ouderdom en gebruik. Opvallend is dat hij waarschijnlijk met dezelfde stempels is geslagen als het enige andere bekende exemplaar, dat in een privécollectie zit.

Belangstellenden kunnen de bijzondere vondst voor het eerst bekijken op zaterdag 20 december, tussen 14.00 en 16.00 uur, bij de ArcheoHotspot Stein, bij de ingang van het Archeologisch Museum, aan de Hoppenkampstraat 14A.

De vondst levert nieuwe kennis op over het gebruik van gouden Romeinse munten in de regio Sittard-Geleen aan het begin van de vierde eeuw. 

Marco Mariotti (1988) uit Maasmechelen is journalist en al van jongs af aan geboeid door geschiedenis. Sinds archeologische vondsten in 2017 in Eisden-Dorp verdiept hij zich intensief in het verleden van zijn gemeente Maasmechelen en het Maasland.

Hij gebruikt oud onderzoek van lokale historici en verhalen van inwoners, met veel aandacht voor het menselijke verhaal achter de feiten. Met zijn werk wil hij vooral jongeren aanspreken en hen laten zien hoe belangrijk het is om hun eigen geschiedenis en afkomst te kennen.

+ Bezoek zijn website Ooit Aan De Maas voor boeiende verhalen ⇢

+ Tickets voor lezing op 13 en 14 maart 2026 in Kotem ⇢