Zuid-Limburg als historische bakermat

De regio neemt een bijzondere plaats in binnen de Europese geschiedenis. Juist in Zuid-Limburg vestigden zich de eerste landbouwgemeenschappen van Nederland. Archeologische vondsten, waaronder nederzettingen, grafvelden, aardewerk, werktuigen en bijzondere keramische beeldjes, geven inzicht in het leven van deze vroege boeren.

De samenwerkende gemeenten willen dit erfgoed niet alleen behouden, maar ook koppelen aan actuele thema’s zoals identiteit, onderwijs, cultuur, landschap en toerisme.

Brede aanpak voor erfgoedbeleving

De komende jaren wordt gewerkt aan projecten op het gebied van onderzoek, educatie, communicatie, recreatie en grensoverschrijdende samenwerking. Daarbij staan publieksbereik en toegankelijkheid centraal.

Op de planning staan onder meer een publieksboek, een gezamenlijke website, educatieve programma’s voor scholen, archeologische routes, informatiepunten en diverse culturele activiteiten. Ook kunstprojecten in de openbare ruimte moeten het Bandkeramische verleden zichtbaarder maken.

Landmark langs de A2

Een van de meest opvallende projecten is de ontwikkeling van een groot landmark langs de A2 bij Urmond. Hiervoor wordt een ontwerpwedstrijd uitgeschreven voor professionele kunstenaars en ontwerpers.

Het toekomstige kunstwerk laat zich inspireren door bijzondere fragmenten van zogenoemde figurines: rijkversierde keramische beeldjes die zijn gevonden in Stein, Sittard en Geleen. Omdat archeologen meestal slechts delen van deze objecten terugvinden, krijgen ontwerpers de ruimte om een eigentijdse artistieke interpretatie te maken.

Het landmark moet een opvallend herkenningspunt worden voor voorbijgangers op de A2 en tegelijkertijd betekenis hebben voor bezoekers ter plaatse. Het kunstwerk krijgt een hoogte van minimaal twaalf en maximaal twintig meter en wordt geplaatst nabij de afrit Urmond.

Publiek krijgt stem in keuze

Na een eerste selectie mogen maximaal drie ontwerpteams hun plannen verder uitwerken. Deze ontwerpen worden vervolgens aan het publiek gepresenteerd, zodat inwoners en andere belangstellenden hun mening kunnen geven. Daarna kiest een vakjury het definitieve ontwerp.

Voor de realisatie van het kunstwerk is een budget van 100.000 euro beschikbaar. De verwachting is dat het winnende ontwerp in 2027 wordt uitgevoerd.

Met de samenwerking en het landmark willen de betrokken gemeenten het verhaal van de eerste boeren van Nederland een blijvende en zichtbare plaats geven in het Zuid-Limburgse landschap.

+ Nieuwe website in het kader van de samenwerking bandkeramiek.nl

+ Bandkeramiek overzicht ⇢

+ Bandkeramiek in Elsloo ⇢

OPEN CALL – ONTWERPWEDSTRIJD BANDKERAMISCH LANDMARK A2

Laat je inspireren door bijzondere archeologische vondsten uit de tijd van de eerste boeren van Nederland.
De Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg nodigt professionele ruimtelijk vormgevers, beeldend kunstenaars en ontwerpers uit om deel te nemen aan de ontwerpwedstrijd voor het Bandkeramisch Landmark A2. Het landmark wordt gerealiseerd langs de A2 bij Urmond (Limburg) en vormt straks een nieuw herkenningspunt in het Zuid-Limburgse landschap.

De ontwerpopgave vertrekt vanuit bijzondere archeologische vondsten uit de periode van de Lineaire Bandkeramiek (ca. 5250–4950 v.Chr.): fragmenten van zogenoemde figurines of statuettes die zijn gevonden in Stein, Sittard en Geleen. Deze rijkversierde keramische beeldjes speelden vermoedelijk een bijzondere rol binnen de Bandkeramische gemeenschappen van circa 7000 jaar geleden. Omdat vrijwel altijd slechts fragmenten worden teruggevonden, blijft hun oorspronkelijke betekenis tot op de dag van vandaag onderwerp van interpretatie en verbeelding.

De ontwerpwedstrijd vraagt nadrukkelijk niet om een letterlijke reconstructie van de figurines, maar om een eigentijdse artistieke vertaling van het archeologisch erfgoed naar een figuratief, ruimtelijk landmark in het landschap van vandaag. Het ontwerp dient zichtbaar en herkenbaar te zijn vanaf de A2 en tegelijkertijd betekenisvol te zijn voor bezoekers ter plaatse.

Het kunstwerk krijgt een hoogte van minimaal 12 en maximaal 20 meter en wordt gerealiseerd aan het einde van de Louisegroeveweg, nabij de afrit Urmond langs de A2. Het landmark vormt één van de eerste gezamenlijke projecten van de Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg, waarin gemeenten, archeologen, erfgoedorganisaties en culturele partners samenwerken aan het zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk maken van het Bandkeramisch erfgoed.
Het beschikbare realisatiebudget bedraagt €100.000 exclusief btw.

Geïnteresseerde ontwerpers kunnen zich via www.bandkeramiek.nl aanmelden. Na aanmelding ontvangen deelnemers een digitaal informatiepakket met:
• wedstrijdvoorwaarden;
• 3D-scans van archeologische fragmenten;
• een videofragment over de LBK-figurines;
• een inspiratiedocument met archeologische achtergrondinformatie;
• informatie over de landschappelijke en ruimtelijke context van de locatie.

Een vakjury selecteert op basis van de eerste inzendingen maximaal drie ontwerpvoorstellen voor verdere uitwerking. Deze ontwerpen worden vervolgens gepresenteerd tijdens een publieksfase waarin bewoners, bezoekers en betrokkenen kunnen reageren op de voorstellen. Het winnende ontwerp wordt naar verwachting in 2027 gerealiseerd.
Lees de wedstrijdvoorwaarden zorgvuldig door en houd de website in de gaten voor aanvullende informatie, updates en de Nota van Inlichtingen.
De ontwerpwedstrijd wordt begeleid door Stichting Beelden in Beweging, in samenwerking met archeologen en partners binnen de Samenwerking Bandkeramiek Zuid-Limburg.