Boek: Handlangers van de bezetter
- Afbeeldingen | Bron ©: 1942, Nederlandse SS-ers: Nationaal Archief/Stapf Bilderdienst/ Fotocollectie Spaarnestad/rechtenvrij/29008_036, Uitgeverij Leon van Dorp Heerlen, historiek.net, De Limburger
Zuiderlingen in Duitse militaire dienst 1940-1945
Limburgse collaboratie tijdens WOII in kaart gebracht
Duizenden Limburgers in Duitse dienst
Tijdens de Tweede Wereldoorlog meldden zich minstens 2250 inwoners van Limburg vrijwillig bij een gewapend onderdeel van de Duitse bezetter. Sommigen sloten zich aan bij de Waffen-SS, anderen gingen als chauffeur aan de slag voor het NSKK, of dienden bij de Kriegsmarine of de Luftwaffe.
Historicus Wilbert Manders dook in hun persoonlijke dossiers en zette hun verhaal in een breder perspectief. Dat leverde het boek "Handlangers van de bezetter. Zuiderlingen in Duitse militaire dienst 1940-1945" op, een lijvig werk van ruim 650 pagina's. Het boek verscheen in juni 2026 bij Uitgeverij Leon van Dorp in Heerlen.
"Handlangers van de bezetter" onderscheidt zich door verder te kijken dan dit ene onderdeel. Manders bracht voor zijn onderzoek nauwgezet in kaart welke vormen van collaboratie in Limburg tijdens de oorlogsjaren voorkwamen. Zo brengt hij niet alleen de gewapende dienstverlening in beeld, maar ook de politieke partijen die destijds in de provincie actief waren en de diverse Duitse instanties die zich met bestuur, onderwijs of werving bezighielden.
Boekomslag, embedded van Uitgeverij Leon van Dorp
+ Lees verder op historiek.net ⇢
+ De Limburger 03.05.2026 over het boek ⇢
Achtergrond
Limburgers in Duitse dienst
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kozen duizenden Nederlanders vrijwillig voor dienst aan Duitse zijde. Onderzoeker Manders onderzocht specifiek de Limburgse vrijwilligers. Ongeveer 70 procent van hen kwam uit Zuid-Limburg.
Verschillende motieven
Niet al deze mannen waren overtuigde nazi's. Iets meer dan de helft was lid van de NSB, maar anderen kozen voor Duitse dienst vanwege avontuur, een beter salaris, carrièrekansen of om de verplichte Arbeitseinsatz te ontlopen. Vooral in de arme Limburgse mijnstreek waren jongeren gevoelig voor Duitse wervingscampagnes. Ook angst voor het communisme speelde een rol.
Minstens 1300 Limburgers kwamen terecht bij de Waffen-SS. Honderden anderen dienden onder meer bij het NSKK en de Luftwaffe. Ongeveer 400 Limburgers sneuvelden of raakten vermist.
Betrokken bij executies
Een bijzonder zwarte bladzijde vormt de betrokkenheid van Limburgse SS'ers bij executies in kampen als Vught en Amersfoort. Daarbij werden gevangenen en verzetsstrijders gedood, soms zelfs streekgenoten van de betrokken SS'ers.
Begrijpen zonder goed te praten
Manders probeert met zijn onderzoek vooral te verklaren waarom deze mannen hun keuze maakten, zonder hun handelen goed te praten. In heel Nederland zouden ongeveer 23.000 mannen vrijwillig bij de Waffen-SS hebben gediend.
Zwarte Soldaten
Ook de bekroonde documentaire *Zwarte Soldaten* van Joost Seelen besteedt aandacht aan deze lange tijd onderbelichte kant van de oorlog. Zes voormalige Nederlandse SS'ers vertellen daarin over hun keuzes en ervaringen. Sommigen bleven ook na de oorlog vasthouden aan nationaalsocialistische denkbeelden, terwijl anderen juist worstelden met hun verleden.
Bronnen: De Limburger, www.ggof.nl
- Laatste update op .
