In Valkenburg, in Zuid-Limburg, richtte de bezetter een speciale school op van elitejongens van Nederland. Ze werden uitgekozen op intelligentie, moed en raskenmerken: Nederlandse jongens, opgeleid om ooit hooggeplaatste nazi’s te worden. Andere Tijden over de Reichsschule, de school die een nieuwe elite moest voortbrengen.

+ Lees verder op Andere Tijden ⇢ 

+ Lees ook op Wikipedia ⇢

Foto onder: Nationaal Archief, Spaarnestad Photo (05887) rechtenvrij
Hanns Albin Rauter, SS-Obergruppenführer in Nederland bezoekt de Reichsschule voor jongens in Valkenburg samen met SS-Obergruppenführer Heiszmeyer en SS-Brigadeführer Dr. Wimmer. Op de voorgrond zingende jongens in uniform. Nederland, Valkenburg, 6 juli 1943.

Foto onder: Nationaal Archief, rechtenvrij
Leden van de Nationale Jeugdstorm in de Reichsschule voor Jongens in Valkenburg, waar zij in Duitse geest worden opgevoed

Ralph Delil, vrijwilliger van Stichting Erfgoed Stein, heeft begin december de vondst van zijn leven gedaan. Tijdens een metaaldetectie-ronde in de regio Sittard trof hij een gouden Romeinse munt aan – en niet zomaar een. De munt, die een klein gaatje bevat, blijkt een uitzonderlijk zeldzaam exemplaar te zijn.

De munt is geslagen in Ostia rond het jaar 310, in de tijd van keizer Constantijn. Dit type staat bekend als een Nine Siliqua, een gouden munt van anderhalf scripulum. Wereldwijd zijn hiervan slechts twee exemplaren bekend. De vondst in Zuid-Limburg is daarmee extreem zeldzaam en van grote wetenschappelijke waarde.

Volgens kenners werd deze munt niet gebruikt om mee te betalen. Hij had waarschijnlijk een ceremoniële betekenis, bijvoorbeeld bij feestelijkheden, inhuldigingen of militaire overwinningen. Veel van deze munten zijn later omgesmolten, wat de zeldzaamheid verklaart. 

Het gaatje in de munt vertelt mogelijk nóg een verhaal. Toen de Romeinen onze streken verlieten, werd het gebruikelijk dat lokale krijgsheren en later ook de elite Romeinse munten aan een ketting om de hals droegen – soms zelfs tot in de Vikingtijd. Daarvan zijn meerdere voorbeelden bekend. Deze munt zou heel goed in zo’n traditie kunnen passen.

De munt wordt nu verder onderzocht op herkomst, ouderdom en gebruik. Opvallend is dat hij waarschijnlijk met dezelfde stempels is geslagen als het enige andere bekende exemplaar, dat in een privécollectie zit.

Belangstellenden kunnen de bijzondere vondst voor het eerst bekijken op zaterdag 20 december, tussen 14.00 en 16.00 uur, bij de ArcheoHotspot Stein, bij de ingang van het Archeologisch Museum, aan de Hoppenkampstraat 14A.

De vondst levert nieuwe kennis op over het gebruik van gouden Romeinse munten in de regio Sittard-Geleen aan het begin van de vierde eeuw. 

Johann Nathan had in 1860 de twijfelachtige eer om als laatste in vredestijd in Nederland door een burgerlijke rechtbank ter dood te worden veroordeeld. Op 31 oktober werd hij op de Markt in Maastricht opgehangen, als straf voor de brute moord op zijn schoonmoeder. De twee woonden allebei in Broeksittard, een voormalig kerkdorpje aan de Duitse grens dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de gemeente Sittard-Geleen.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

90 jaar Julianakanaal

In De Limburger van 16 september 2025 schrijft Natascha Corbeek een mooi artikel over de opening van het Julianakanaal. Hieronder een korte samenvatting.

Het Julianakanaal werd in 1935 feestelijk geopend door prinses Juliana en koningin Wilhelmina. Het kanaal was vooral bedoeld om steenkool uit de Limburgse mijnen beter te vervoeren, omdat de Maas daarvoor onbetrouwbaar en deels Belgisch grondgebied was. Daarom koos de overheid voor een nieuw kanaal op Nederlands terrein.

De aanleg, die al in 1921 begon, was technisch ingewikkeld. Ingenieurs moesten rekening houden met hoogteverschillen, sluizen en drijfzand. In Elsloo had de bouw grote gevolgen: een deel van het dorp verdween, tientallen huizen, de school en het gemeentehuis moesten wijken. Toch was er weinig verzet, omdat bewoners met de vergoeding vaak betere woningen konden bouwen.

Het kanaal bracht werk en economische groei naar de regio. Ook kwamen arbeiders van buiten Limburg hierheen, wat de samenleving veranderde. De nieuwe kolenhavens, onder meer in Stein en Born, speelden daarbij een belangrijke rol.

De opening zelf trok tienduizenden mensen langs de route. Ondanks het slechte weer was het een groot spektakel, al kregen veel toeschouwers weinig van de koninklijke gasten te zien. Met de ingebruikname van het kanaal begon voor de Maasdorpen een nieuw tijdperk, waarin de regio zich verder ontwikkelde als industriële mijnstreek.

+ Lees het artikel in De Limburger van 16.09.2025 ⇢

Twee prachtige fietslussen die starten bij Bandkeramiekcentrum mOERveld in Moorveld (Geulle) en die u langs Bandkeramische plekken voeren. 

+ Meer info over de Bandkeramiekers ⇢

+ Op 20 september 2025 wordt bij BC mOERveld de tweede boerderij geopend ⇢

Fietsroute Lus 1
Met deze route fiets je door het gebied waar archeologen in de afgelopen eeuw heel veel vondsten hebben gedaan uit de tijd van de oerboeren, zoals de Bandkeramiekers ook wel genoemd worden.

In de tijd van de Bandkeramiek hebben hier eeuwenlang tientallen kleine nederzettingen gestaan. Dit is lus 1 van De oerboer route, de museumroute. Je fietst langs verschillende bijzondere musea (o.a. Historiehuis van de Maasvallei in Elsloo) waar je de vondsten uit de tijd van de Bandkeramiek met eigen ogen kunt zien. 
Wat aten ze? Hoe zagen ze eruit? Hoe begroeven ze hun doden? De route gaat merendeels door stedelijk maar ook door groengebied.

+ Lees verder en download de Lus 1 route op Visit Zuid-Limburg ⇢

Fietsroute Lus 2
Deze fietsroute houdt zich niet aan de landsgrenzen, want je fietst zowel door Nederland als België. Het veerpontje tussen Geulle (NL) en Uikhoven (BE) zet je gratis over de Maas.

Archeologische vondsten toonden aan dat de oerboeren meestal hoog en droog boven op de plateaus woonden. Maar hier in dit gebied bleek dat niet altijd het geval…
Tegenwoordig ziet deze regio er totaal anders uit dan in de tijd van de oerboeren. Toen meanderde de Maas nog overal vrij door het landschap.

Onderweg fiets je door groen gebied en veelal langs het water van het Albertkanaal of de Maas in het RivierPark Maasvallei. Ook bezoek je tijdens deze route het historisch centrum van Maastricht.

+ Lees verder en download de Lus 2 route op Visit Zuid-Limburg ⇢

De gemeente Stein oganiseert elke maand het Cultuurcafé, een gratis bijeenkomst voor iedereen die geïnteresseerd is in kunst, cultuur en erfgoed.

Op dinsdag op 15 april 2025 werd in dat kader aandacht geschonken aan het thema "Musea"
Plaats van handeling was het Historiehuis van de Maasvallei in Elsloo.
Na het openingswoord van Daniëlle Wauben, cultuurcoach van de gemeente Stein, was het de beurt aan twee "museumfanaten" uit de gemeente Stein.

Geschiedenis Maasvallei
Streekhistoricus en Aelsenaer Guus Peters vertelde waarom en hoe het vroegere Streekmuseum "De Schippersbeurs" zich ontwikkelde tot het huidige Historiehuis van de Maasvallei. Daarna presenteerde hij een ingekorte versie over de geschiedenis van de Maasvallei. Guus onderzoekt de sociale en (cultuur-)historische achtergronden van dorpen, wegen, landschap, Maaslopen én bewoners in en rond het (Grens)Maasdal.

Mijnverleden
Daarna vertelde Pascal Claessens van privémuseum D’r Bickel ons zijn enthousiaste verhaal over hoe hij als jongeling interesse kreeg in het Mijnverleden en hoe zijn hobby in korte tijd uit de hand liep. Hij heeft in 2020 zijn droomlocatie in onze gemeente gevonden waar hij nu sinds enkele jaren (omringd door een jong en enthousiast team) al duizenden bezoekers heeft verwonderd met zijn grote verzameling mijnspullen.

De bezoekers zaten nog net niet buiten.... Tussendoor en bij het napraten werden de aanwezigen verrast op een drankje en heerlijke hapjes.
Kortom, de bezoekers, gemeente en de musea kunnen terugkijken op een bijzonder geslaagde avond!

RTL4 Nieuws, 27 maart 2025 om 18.00 uur.
Julianakanaal wordt weer gevuld na drooglegging wegens verbreding en renovatie
Historiehuis van de Maasvallei wordt in deze nieuwsbijdrage vermeld als beschikbaarsteller van historisch beeldmateriaal dat werd gefilmd bij de aanleg van het kanaal in de 30-er jaren. 
Het hele filmpje (1:33 minuten) kun je hieronder bekijken.

We vinden het fijn als u bijzondere oude gebruiksvoorwerpen, foto's, kledingstukken en andere cultuur-historische zaken aan het museum wilt schenken.
Maar maak daarvoor eerst een afspraak zodat we kunnen beoordelen of uw gift in onze collectie past. Vaak hebben wij al soortgelijke items in de collectie. Wij kunnen overigens ook niet alles tentoonstellen en onze opslagruimte is beperkt. Kortom, we zijn op dit gebied -noodgedwongen- best wel kieskeurig. Maar als uw spulletjes heel bijzonder zijn, dan krijgen ze in ons museum ook een beste plek!

Helaas komt het ook voor dat mensen gewoon spullen voor de deur zetten...zonder afzender. Dat is echt niet de bedoeling!
Sowieso dient er voor elke schenking een overdrachtsformulier ingevuld te worden. Maar daarnaast zijn het ook vaak spullen waar wij als museum niks mee kunnen of al in onze collectie hebben. In dat geval rest niets anders dan de gang naar kringloop of milieustraat. Terwijl menige Elsloonaar blij zou zijn met bijvoorbeeld een oud schoolbankje, antiek poppenhuis, hoed van overgrootvader, emaille vergiet of wat dan ook...

Dus vriendelijk verzoek om eerst altijd contact op te nemen als u oude spulletjes wilt schenken:  bel 046 437 6052  of mail naar info@historiehuismaasvallei.nl

(na starten video, klik op icoon rechts voor volledig scherm)

Deze documentaire uit 1918 over Zuid-Limburg bestaat uit vier delen. Oorspronkelijk waren ze bedoeld voor het onderwijs.

De film "Maastricht" bevat beelden van de Maas, de (binnen)stad en de Sint Pietersberg.

"Landbouw en veeteelt in Limburg" toont het glooiende Limburgse landschap met zijn boerenhoeven.

"Mergel-industrie" is een reportage van een belangrijke Limburgse bedrijfstak. In de mergelrotsen in Zuid-Limburg zijn gangen uitgehouwen voor het winnen van mergelsteen, dat al eeuwen wordt gebruikt voor het bouwen van huizen. De mergel wordt gezaagd en daarna vervoerd in treinen en boten. Fijne mergel wordt gebruikt als meststof.

"Valkenburg en omgeving" begint met idyllische plaatjes van Valkenburg en omgeving. Daarna gaan we met de trein van Valkenburg naar het Vierlandenpunt bij Vaals en passeren o.a. Bemelen, Gronsveld, St. Geertruid, Mheer, Gulpen en Slenaken.

In de serie "Erfgoed Stein" een aflevering vanuit Terhagen. Guus Peters informeert ons over de historie en cultuur van dit stukje puur natuur uit onze Gemeente Stein.
Met dank aan Stein Lokaal.