Terug naar hoofdinhoud
bandkeramiekershuis mOERveld in Geulle

Boeren en jager-verzamelaars leefden eeuwenlang in gescheiden werelden

  • Afbeeldingen | Bron ©: Bandkeramiekershuis mOERveld in Geulle, Wim Hanssen

maar groeiden langzaam toch naar elkaar toe

Toen de eerste boeren Europa binnentrokken, leefden er al duizenden jaren jager-verzamelaars. Toch tonen archeologisch en genetisch onderzoek aan dat beide groepen lange tijd grotendeels in gescheiden werelden leefden, met verrassend weinig direct contact.

In het boek Wereldreizigers. De ontdekking van Europa, dat deze week verschijnt bij uitgeverij Omniboek, beschrijft archeoloog Alexander van de Bunt hoe het Europese continent na de laatste ijstijd opnieuw werd bevolkt en verkend. Op basis van nieuwe archeologische en genetische inzichten schetst hij hoe mensen zich door Europa bewogen en hoe hun samenlevingen zich ontwikkelden. Op Historiek staat een fragment uit zijn boek over de komst van de eerste boeren en hun (beperkte) ontmoetingen met jager-verzamelaars.

+ Naar artikel historiek ⇢

+ Koop of bestel het boek ⇢

  • Laatste update op .

Kleuters KC Aelse bezoeken museum

  • Afbeeldingen | Bron ©: Historiehuis van de Maasvallei (foto: op verzoek zijn gezichten geblurd)

Vandaag, dinsdag 17 maart 2026, ontzettend leuk bezoek van de kleuters van KC Aelse. Hele lieve, enthousiaste kinderen die met hun juffen en begeleiders de tentoonstelling Kinderspeelgoed 1920-1970 bezochten. Ze kwamen ogen en oren te kort bij het zien van al dat "antiek" speelgoed waar hun ouders en grootouders mee speelden. En na afloop, voor onderweg, nog een lekkere appel gesponsord door fruitbedrijf Rien Pijpers.
Aanstaande donderdag komen nog de andere 2 groepen van KC Aelse.

  • Laatste update op .
Jodenboerderij

De kinderen van de Jodenboerderij

  • Afbeeldingen | Bron ©: Andere Tijden, NTR, rechtenvrij

Op een boerderij in de Haarlemmermeer vangt de diepgelovige familie Bogaard tijdens de Tweede Wereldoorlog op grote schaal Joodse onderduikers op. Waaronder heel veel kinderen. Vaak voor korte tijd, in afwachting van een permanent onderduikadres, maar soms ook langer. 

+ Andere Tijden "De kinderen van de Jodenboerderij" ⇢

+ Lees ook over de Jodenboerderij op Historiek ⇢

+ Foto's met dank aan NTR

  • Laatste update op .

De vlucht van David Brenner

  • Afbeeldingen | Bron ©: justpublishers.nl (embedded)

 

 Boek over Joodse jongen die 22.000 kilometer aflegde om te overleven

In "De vlucht van David Brenner" vertelt Nicolette Knobbe het waargebeurde verhaal van een Joodse jongen die tijdens de Tweede Wereldoorlog alles verliest, maar blijft vluchten om te overleven.

In oktober 1938 wordt de tienjarige David Brenner samen met zijn moeder en zusje uit hun huis in Keulen verdreven, alleen omdat ze Joods zijn.

Wat volgt is een jarenlange tocht door Europa en Azië, langs Oost-Polen, Siberische werkkampen en Kazachstan. Onderweg verliest David alles wat hem dierbaar is.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

+ Uitgever justpublishers.nl ⇢

 

  • Laatste update op .

Crowdfunding voor theehuisje

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com

Herstel historisch ‘zomerhuuske’ alleen mogelijk met steun uit de gemeenschap

Het theehuisje in Kasteelpark Elsloo, lokaal bekend als ’t zomerhuuske, is voorlopig gesloten voor bezoekers. Afgelopen zomer is het historische bouwwerk opnieuw beschadigd door brandstichting. Het Limburgs Landschap, beheerder van het Kasteelpark, werkt aan herstel, maar kan dat niet zonder steun uit de regio.

crowdfunding theehuisje

Het theehuisje is al bijna tweehonderd jaar een herkenningspunt in het landschap van Elsloo. Het werd rond 1820 gebouwd als uitzichtpunt in het kasteelpark en groeide uit tot een geliefde plek voor wandelaars, omwonenden en bezoekers van dichtbij en ver weg. Na eerder in 2015 al doelwit te zijn geweest van vandalisme is het theehuisje afgelopen september wederom in brand gezet. Volgens Het Limburgs Landschap raakt het incident meer dan alleen het fysieke gebouw; “wanneer een plek als deze beschadigd raakt, verliest de gemeenschap een stukje geschiedenis en een plek van rust en ontmoeting. Juist dit soort kleine monumenten maken het landschap herkenbaar en betekenisvol.”

Het Limburgs Landschap is voornemens het theehuisje te herstellen. De verzekering vergoedt echter maar een deel van de schade. Voor het volledige herstel is circa 20.000 euro nodig, waarvan 10.000 euro niet gedekt wordt. Het Limburgs Landschap roept daarom inwoners, bezoekers en liefhebbers van erfgoed op om mee te helpen dit karakteristieke bouwwerk te behouden via een crowdfunding. 

Benieuwd hoe jij kan bijdragen? Bekijk de mogelijkheden om mee te helpen via www.limburgs-landschap.nl/theehuisje

  • Laatste update op .
Reichsschule Valkenburg

Hitler's leerlingen in Valkenburg

  • Afbeeldingen | Bron ©: Nationaal Archief, Spaarnestad Photo (05887) rechtenvrij / wikipedia

In Valkenburg, in Zuid-Limburg, richtte de bezetter een speciale school op van elitejongens van Nederland. Ze werden uitgekozen op intelligentie, moed en raskenmerken: Nederlandse jongens, opgeleid om ooit hooggeplaatste nazi’s te worden. Andere Tijden over de Reichsschule, de school die een nieuwe elite moest voortbrengen.

+ Lees verder op Andere Tijden ⇢ 

+ Lees ook op Wikipedia ⇢

Foto onder: Nationaal Archief, Spaarnestad Photo (05887) rechtenvrij
Hanns Albin Rauter, SS-Obergruppenführer in Nederland bezoekt de Reichsschule voor jongens in Valkenburg samen met SS-Obergruppenführer Heiszmeyer en SS-Brigadeführer Dr. Wimmer. Op de voorgrond zingende jongens in uniform. Nederland, Valkenburg, 6 juli 1943.

NationaalArchief Reichsschule Valkenburg 01 rechtenvrij

Foto onder: Nationaal Archief, rechtenvrij
Leden van de Nationale Jeugdstorm in de Reichsschule voor Jongens in Valkenburg, waar zij in Duitse geest worden opgevoed

 NationaalArchief Reichsschule Valkenburg 03 rechtenvrij

  • Laatste update op .
Bijzondere Romeinse munt gevonden

Bijzondere Romeinse munt gevonden

  • Afbeeldingen | Bron ©: Ralph Delil, Stichting Erfgoed Stein, rawpixel.com

Ralph Delil, vrijwilliger van Stichting Erfgoed Stein, heeft begin december de vondst van zijn leven gedaan. Tijdens een metaaldetectie-ronde in de regio Sittard trof hij een gouden Romeinse munt aan – en niet zomaar een. De munt, die een klein gaatje bevat, blijkt een uitzonderlijk zeldzaam exemplaar te zijn.

De munt is geslagen in Ostia rond het jaar 310, in de tijd van keizer Constantijn. Dit type staat bekend als een Nine Siliqua, een gouden munt van anderhalf scripulum. Wereldwijd zijn hiervan slechts twee exemplaren bekend. De vondst in Zuid-Limburg is daarmee extreem zeldzaam en van grote wetenschappelijke waarde.

Volgens kenners werd deze munt niet gebruikt om mee te betalen. Hij had waarschijnlijk een ceremoniële betekenis, bijvoorbeeld bij feestelijkheden, inhuldigingen of militaire overwinningen. Veel van deze munten zijn later omgesmolten, wat de zeldzaamheid verklaart. 

Het gaatje in de munt vertelt mogelijk nóg een verhaal. Toen de Romeinen onze streken verlieten, werd het gebruikelijk dat lokale krijgsheren en later ook de elite Romeinse munten aan een ketting om de hals droegen – soms zelfs tot in de Vikingtijd. Daarvan zijn meerdere voorbeelden bekend. Deze munt zou heel goed in zo’n traditie kunnen passen.

De munt wordt nu verder onderzocht op herkomst, ouderdom en gebruik. Opvallend is dat hij waarschijnlijk met dezelfde stempels is geslagen als het enige andere bekende exemplaar, dat in een privécollectie zit.

Belangstellenden kunnen de bijzondere vondst voor het eerst bekijken op zaterdag 20 december, tussen 14.00 en 16.00 uur, bij de ArcheoHotspot Stein, bij de ingang van het Archeologisch Museum, aan de Hoppenkampstraat 14A.

De vondst levert nieuwe kennis op over het gebruik van gouden Romeinse munten in de regio Sittard-Geleen aan het begin van de vierde eeuw. 

 

 

  • Laatste update op .
Digitale kaart Romeinse wegen

Digitale atlas toont 300.000 km aan Romeinse wegen

  • Afbeeldingen | Bron ©: Itiner-e.org, historiek.net, rawpixel.com

De Romeinen waren niet enkel veroveraars. Zij ontpopten zich ook tot fervente wegenbouwers van een complex netwerk van heirbanen dat Rome verbond met de verste uithoeken van het Romeinse Rijk. Een groep wetenschappers onder leiding van professor Tom Brughmans van de Universiteit van Aarhus in Denemarken besloot dat netwerk in kaart te brengen en stelde een digitale atlas van het Romeinse wegennet samen.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

+ Ga naar de digitale atlas Romeinse wegen ⇢

Afbeelding beneden toont in oranje de Romeinse wegen in onze contreien.

rawpixel romeinse wegen 02kannb96g 1763811342

  • Laatste update op .

Laatste terechtstelling in Nederland

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com

Johann Nathan had in 1860 de twijfelachtige eer om als laatste in vredestijd in Nederland door een burgerlijke rechtbank ter dood te worden veroordeeld. Op 31 oktober werd hij op de Markt in Maastricht opgehangen, als straf voor de brute moord op zijn schoonmoeder. De twee woonden allebei in Broeksittard, een voormalig kerkdorpje aan de Duitse grens dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de gemeente Sittard-Geleen.

+ Lees verder op historiek.net ⇢

  • Laatste update op .

Volk liep uit voor opening Julianakanaal

  • Afbeeldingen | Bron ©: De Limburger

90 jaar Julianakanaal

In De Limburger van 16 september 2025 schrijft Natascha Corbeek een mooi artikel over de opening van het Julianakanaal. Hieronder een korte samenvatting.

Het Julianakanaal werd in 1935 feestelijk geopend door prinses Juliana en koningin Wilhelmina. Het kanaal was vooral bedoeld om steenkool uit de Limburgse mijnen beter te vervoeren, omdat de Maas daarvoor onbetrouwbaar en deels Belgisch grondgebied was. Daarom koos de overheid voor een nieuw kanaal op Nederlands terrein.

De aanleg, die al in 1921 begon, was technisch ingewikkeld. Ingenieurs moesten rekening houden met hoogteverschillen, sluizen en drijfzand. In Elsloo had de bouw grote gevolgen: een deel van het dorp verdween, tientallen huizen, de school en het gemeentehuis moesten wijken. Toch was er weinig verzet, omdat bewoners met de vergoeding vaak betere woningen konden bouwen.

Het kanaal bracht werk en economische groei naar de regio. Ook kwamen arbeiders van buiten Limburg hierheen, wat de samenleving veranderde. De nieuwe kolenhavens, onder meer in Stein en Born, speelden daarbij een belangrijke rol.

De opening zelf trok tienduizenden mensen langs de route. Ondanks het slechte weer was het een groot spektakel, al kregen veel toeschouwers weinig van de koninklijke gasten te zien. Met de ingebruikname van het kanaal begon voor de Maasdorpen een nieuw tijdperk, waarin de regio zich verder ontwikkelde als industriële mijnstreek.

+ Lees het artikel in De Limburger van 16.09.2025 ⇢

  • Laatste update op .

Oerboer Fietsroutes

  • Afbeeldingen | Bron ©: Visit Zuid-Limburg

Twee prachtige fietslussen die starten bij Bandkeramiekcentrum mOERveld in Moorveld (Geulle) en die u langs Bandkeramische plekken voeren. 

+ Meer info over de Bandkeramiekers ⇢

+ Op 20 september 2025 wordt bij BC mOERveld de tweede boerderij geopend ⇢

Fietsroute Lus 1
Met deze route fiets je door het gebied waar archeologen in de afgelopen eeuw heel veel vondsten hebben gedaan uit de tijd van de oerboeren, zoals de Bandkeramiekers ook wel genoemd worden.

In de tijd van de Bandkeramiek hebben hier eeuwenlang tientallen kleine nederzettingen gestaan. Dit is lus 1 van De oerboer route, de museumroute. Je fietst langs verschillende bijzondere musea (o.a. Historiehuis van de Maasvallei in Elsloo) waar je de vondsten uit de tijd van de Bandkeramiek met eigen ogen kunt zien. 
Wat aten ze? Hoe zagen ze eruit? Hoe begroeven ze hun doden? De route gaat merendeels door stedelijk maar ook door groengebied.

+ Lees verder en download de Lus 1 route op Visit Zuid-Limburg ⇢


Fietsroute Lus 2
Deze fietsroute houdt zich niet aan de landsgrenzen, want je fietst zowel door Nederland als België. Het veerpontje tussen Geulle (NL) en Uikhoven (BE) zet je gratis over de Maas.

Archeologische vondsten toonden aan dat de oerboeren meestal hoog en droog boven op de plateaus woonden. Maar hier in dit gebied bleek dat niet altijd het geval…
Tegenwoordig ziet deze regio er totaal anders uit dan in de tijd van de oerboeren. Toen meanderde de Maas nog overal vrij door het landschap.

Onderweg fiets je door groen gebied en veelal langs het water van het Albertkanaal of de Maas in het RivierPark Maasvallei. Ook bezoek je tijdens deze route het historisch centrum van Maastricht.

+ Lees verder en download de Lus 2 route op Visit Zuid-Limburg ⇢

  • Laatste update op .