Skip to main content

De Schippersbeurs

  • Afbeeldingen | Bron ©: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Historiehuis van de Maasvallei, Guus Peters, Wim Hanssen

De huisnummers Op de Berg 6 en 7 vormden ooit één geheel welk door de inwoners “de Schippersbeurs” werd genoemd. Het linker gedeelte (met huisnummer 6) is op enig moment afgesplitst en is nu onderdeel van het Historiehuis van de Maasvallei. Het rechtergedeelte met huisnummer 7 is nu een woonhuis. 

In 1618 bouwde de rijke Maasschipper Jan Conincx dit monumentale pand op de onderbouw van het vakwerkhuis, waar Trijn Custers haar herberg had. Dit gebeurde in de Maasstijl welke zich kenmerkt door het gebruik van hardsteen, mergel en baksteen. Het linker gedeelte is in de laatste eeuwen diverse malen verbouwd, maar altijd in een sobere Maasstijl gebleven. In de gevel zijn diverse bouwfases in de steenzetting zichtbaar. 

HistoriehuisMaasvallei 2022

 Links met de rood-groene luiken huisnummer 6, onderdeel van het Historiehuis van de Maasvallei. Rechts met de rood-gele luiken het woonhuis met nummer 7 dat door de inwoners "De Schippersbeurs" wordt genoemd. (foto Guus Peters)

 Elsloo heeft een rijk schippersverleden. Rond 1600 herbergde het dorp een tiental schippers/handelaren die ruime panden bewoonden waarvan nog enkele in de omgeving van de Schippersbeurs zichtbaar zijn. Zij voeren met hun schepen tussen het economisch bloeiend Luik en de stapelplaats van het opkomende Holland, Dordrecht. In de kleinere witte huizen links van het complex woonden lijndrijvers, scheepsknechten en vissers. Samen vormden ze een schipperskwartier in het dorp.

 In de 18e eeuw trad het verval in de Maasvaart in. Met name de hoge tolheffing langs de Maas zorgde ervoor dat de Luikse en Hollandse handelaren nieuwe wegen over land zochten voor hun handel.
De Schippersbeurs raakte in verval, werd opgedeeld, als (tijdelijke) woning gebruikt en er was op enig moment een café in gevestigd.

facebook Stein Lambert de gouder beauregard met vrouw Mechtildes Lemmens

Lambert Gouder de Beauregard met zijn vrouw Mechtildes Lemmens voor de Schippersbeurs. Lambert (1890) en Mechtildis (1883) trouwden op 21 juli 1911 in Elsloo.

 In de jaren ’50 van de vorige eeuw was het einde nabij totdat de onderwijzer Habets het pand nummer 7 kocht en restaureerde. De Stichting Streekmuseum had de panden nummer 4 en 5 sedert 1959 in eigendom, maar heeft die later aan de gemeente Elsloo overgedragen die vervolgens voor restauratie zorgde. De gemeente kocht in de 70-er jaren ook pand nummer 6 en liet dat grondig restaureren.
De drie panden zijn sedert de gemeentelijke herindeling in 1982 in eigendom van de gemeente Stein en zijn een onderdeel van achtereenvolgens Streekmuseum De Schippersbeurs, later Streekmuseum Elsloo en sedert 2021 Historiehuis van de Maasvallei. In de jaren ’70 wordt de oude dorpskern tot beschermd dorpsgezicht verklaard waarin De Schippersbeurs het beeld domineert.

Voor meer informatie over de historie van Elsloo nodigen wij u uit voor een bezoek aan het museum van het Historiehuis van de Maasvallei.

+ Alle Rijksmonumenten in Elsloo ⇢


Foto's uit de collectie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed:

Klik op een foto om de lightbox te openen en door de foto's te bladeren.


Recente foto's: 

 

Vrijwilliger worden? Graag!

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com public domain free CC0 image

rawpixel id 8543934 unclesam

Historiehuis van de Maasvallei te Elsloo is een onafhankelijke stichting waarvan het bestuur samen met een conservator en met een team van een 30-tal enthousiaste vrijwilligers de organisatie draait. Zonder hen zou de stichting en met name het museum niet kunnen functioneren. De vrijwilligers zijn met een aantal taken belast, zoals:

Ontvangst van bezoekers en gasten
Minimaal twee vrijwilligers zijn tijdens openingstijden aanwezig. Zij geven informatie en gidsen bezoekers door het museum en desgewenst door de historische dorpskern. Deze vrijwilligers werken volgen een rooster en kunnen zelf bepalen hoeveel dagdelen zij inzetbaar zijn.

Rondleiden van bezoekers en schoolklassen
Een aantal vaste vrijwilligers houdt zich bezig met het geven van rondleidingen. Voor iedere aanvraag van een school of groep worden zij speciaal begeleid. Op deze manier heeft het museum vaste groepen van diverse scholen die ieder jaar het museum bezoeken.

Activiteiten
Diverse vrijwilligers zijn betrokken bij de realisatie van bijzondere projecten, zoals regelmatige thema-exposities en de nostalgische modeshow. Ook zorgen zij voor de promotie en PR. Deze vrijwilligers kunnen ook projectmatig ingezet worden.

Assisteren bij de opbouw van tentoonstellingen, behoud en beheer
Een aantal vrijwilligers houdt zich bezig met taken zoals het beheer van de collectie, de opbouw van tentoonstellingen, het bijhouden van het klein onderhoud.

Daarnaast zijn er nog andere projecten die door vrijwilligers worden uitgevoerd, waaronder de digitalisering van de collectie. 

Op dit moment kun je voor de volgende werkgroepen aanmelden:
* klein onderhoud en schoonmaak
* collectie
* expositie
* 65-jarig bestaan
* ICT

Informatie en communicatie
Het bestuur werkt zelf ook mee in de diverse vrijwilligerstaken. Voor een goed onderling contact, een optimale communicatie en een gelijke informatievoorziening wordt enkele keren per jaar een vrijwilligersbijeenkomst belegd. Ook ontvangt men regelmatig een digitale nieuwsbrief. Vrijwilligers kunnen ook cursussen volgen. Uiteraard worden zij uitgebreid begeleid als zij als nieuwe vrijwilliger komen meewerken.

We Want You
Wie zich actief voor het museum wil inzetten, wordt van harte uitgenodigd contact met ons op te nemen. Want wij zijn op zoek naar enthousiaste vrijwilligers die hart hebben voor geschiedenis en cultuur.

Wil je vrijwilliger worden, kom dan naar het museum. Aanwezige vrijwilligers zullen je graag informeren over hun werkzaamheden. Want de mensen die zich dagelijks inzetten voor het museum zijn blij met het nieuwe museum. Graag laten ze je zien waarom ze zo enthousiast zijn! Kom daarom kennis maken met het Historiehuis van de Maasvallei in Elsloo.
Meld je bij voorkeur even aan op info@historiehuismaasvallei.nl 

Rivierpark Maasvallei

  • Afbeeldingen | Bron ©: Rivierpark Maasvallei

Historiehuis van de Maasvallei is een officieel infopunt van Rivierpark Maasvallei. Hun fiets- en wandelkaarten zijn bij ons te koop.

De Maas is een indrukwekkende regenrivier en vormt 40 km lang de Belgisch Nederlandse grens van Maastricht tot Kessenich. Het RivierPark heeft een gevarieerd landschap met een wirwar van oude rivierarmen, oeverwallen, stroomgeulen, grindbanken. Met aansluitend een snoer van lieflijke, historische Maasdorpen. Uw bezoek meer dan waard!

Websites met meer informatie over Rivierpark Maasvallei:

Rivierpark Maasvallei

Stein, hart van de Maasvallei

Visit Zuid-Limburg

Hart van Limburg

Staatsbosbeheer

Ark, rewilding Nederland

rivierpark maasvallei folders

 

Fijn....uw oude spulletjes voor het museum....maar heus niet altijd!

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com public domain free CC0 image

We vinden het fijn als u bijzondere oude gebruiksvoorwerpen, foto's, kledingstukken en andere cultuur-historische zaken aan het museum wilt schenken.
Maar maak daarvoor eerst een afspraak zodat we kunnen beoordelen of uw gift in onze collectie past. Vaak hebben wij al soortgelijke items in de collectie. Wij kunnen overigens ook niet alles tentoonstellen en onze opslagruimte is beperkt. Kortom, we zijn op dit gebied -noodgedwongen- best wel kieskeurig. Maar als uw spulletjes heel bijzonder zijn, dan krijgen ze in ons museum ook een beste plek!

Helaas komt het ook voor dat mensen gewoon spullen voor de deur zetten...zonder afzender. Dat is echt niet de bedoeling!
Sowieso dient er voor elke schenking een overdrachtsformulier ingevuld te worden. Maar daarnaast zijn het ook vaak spullen waar wij als museum niks mee kunnen of al in onze collectie hebben. In dat geval rest niets anders dan de gang naar kringloop of milieustraat. Terwijl menige Elsloonaar blij zou zijn met bijvoorbeeld een oud schoolbankje, antiek poppenhuis, hoed van overgrootvader, emaille vergiet of wat dan ook...

Dus vriendelijk verzoek om eerst altijd contact op te nemen als u oude spulletjes wilt schenken:  bel 046 437 6052  of mail naar info@historiehuismaasvallei.nl

Door archieven spitten...

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com public domain free CC0 image for editorial use (Lewis Hine 1911)

Neem eens een kijkje op archieven.nl ⇢  Daar kun je honderden kilometers archiefmateriaal doorzoeken.

  • 91 deelnemende organisaties
  • meer dan 53.620 archieven en collecties met ruim 286 miljoen beschrijvingen van archiefstukken
  • meer dan 100.000.000 (honderd miljoen!) gedigitaliseerde archiefstukken
  • meer dan 2.336.850 afbeeldingen
  • ruim 117 miljoen personen
  • 3.507.276 krantenpagina's
  • en veel meer...

Op de zoekterm "Elsloo" vind je meer dan 400 resultaten⇢ 

• Elke provincie in Nederland heeft een Regionaal Historisch Centrum. Hier liggen de archieven die op regionaal niveau het bewaren waard zijn. Denk aan die van maatschappelijke organisaties, de burgerlijke stand, rechtbanken en de Kamer van Koophandel. Website Regionaal Historisch Centrum Limburg ⇢

Cultuurhistorische Waardenkaart gemeente Stein ⇢
Klik op legenda en schakel alle lagen uit. Zo kun je makkelijk de lagen aanvinken die je wil bekijken. Links onderin staat een kleine plattegrond. Door hierop te klikken, kun je kiezen voor een satelliet- of straatweergave. Op die manier zijn ook de straten en straatnamen zichtbaar.

• Een andere interessante bron is het nationaalarchief.nl ⇢ waar je een gigantische hoeveelheid foto's, kaarten, prenten etc. kunt vinden. 
Let op: als je een foto download staat erbij vermeld welk gebruik toegestaan is. Er zijn best veel foto's waar copyright op rust; lees hierover meer ⇢

• Grootste Nederelandse archief op gebied van pers- en documentairefotografie vind je op Collectie Spaarnestad ⇢

• Geïnterresseerden in de Tweede Wereldoorlog krijgen vele uren om op de Beeldbank WO2 ⇢

• Oude kranten, tijdschriften en boeken vindt je op Delpher ⇢


Een leuke website om eens doorheen te struinen is die van het CBG (Stichting Centraal Bureau voor Genealogie)

Hét centrum voor familiegeschiedenis, klik hier ⇢

Het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis is in 1945 opgericht om het stamboomonderzoek en daarmee verbonden wetenschappen te bevorderen.

Over Terhagen

  • Afbeeldingen | Bron ©: Stein Lokaal, youtube, Guus Peters

In de serie "Erfgoed Stein" een aflevering vanuit Terhagen. Guus Peters informeert ons over de historie en cultuur van dit stukje puur natuur uit onze Gemeente Stein.
Met dank aan Stein Lokaal. 

"Nieuw" leesvoer: Bónte Kérmes

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com, Marcel Fredrix, familie Urlings

Nou... "nieuw" is het niet dit boekje uit 1990. Maar voor velen zal het "ongekend" zijn en dat is toch een synoniem voor "nieuw"?!
Marcel Fredrix (van Leon van Ben van Frens) vond het in de nalatenschap van zijn oma en stelde het ter beschikking om door ons te laten scannen en met jullie te delen. Bedankt daarvoor!

Het boekje van 72 pagina's met de titel "Bónte Kérmes" werd in 1990 geschreven door Math Urlings sr. (1911-1996) die destijds in een seniorenwoning op Mergelakker 7 in Elsloo woonde. In zijn werkzaam leven was hij hoofd van de lagere school in Moorveld.
Hij heeft in het "plat" oftewel dialect geschreven over Elsloo, Geulle, Schimmert, over zijn jeugdherinneringen en vakantie in eigen land. 

+ Lees / download het boekje "Bónte Kérmes" ⇢

 

Subsidie voor Bandkeramiekers-educatie

  • Afbeeldingen | Bron ©: rawpixel.com, Wim Hanssen

De gemeente Stein heeft een incidentele subsidie van €25.000 verstrekt aan Stichting Erfgoed Stein voor het educatieprogramma "Jagers en Boeren", dat de prehistorische geschiedenis van Zuid-Limburg op een leuke en interactieve manier vertelt.

Het programma, opgezet in samenwerking met het Historiehuis van de Maasvallei en STEAM Limburg, gaat over de Bandkeramiekers. Dit waren mensen die 7.000 jaar geleden in Zuid-Limburg leefden. Zij waren de eerste boeren in Nederland en brachten vaste dorpen, akkerbouw en hun kenmerkende aardewerk naar de regio. Hun bijdrage wordt gezien als de basis van onze Europese beschaving.

Wat houdt het programma in?
• Lesmateriaal voor scholen
• Replica’s van archeologische vondsten
• Digitale hulpmiddelen
• Een reizende tentoonstelling

Het programma sluit aan bij het visiedocument "In verbinding met Bandkeramiek", dat samenwerking bevordert tussen de gemeenten Stein, Maastricht, Beek en Sittard-Geleen. Dit document helpt bij het opstellen van een beleidsplan en afspraken over de samenwerking.

Doelen van het programma
1. Vergroten historisch bewustzijn: Het programma maakt de prehistorische geschiedenis van Stein en Zuid-Limburg toegankelijk voor een breed publiek.
2. Versterken van onderwijs: Scholen worden voorzien van lesmateriaal en activiteiten waarmee erfgoed een structurele plek in het onderwijs krijgt.
3. Regionale samenwerking: Stein neemt een voortrekkersrol in het Bandkeramieksamenwerkingsverband.
4. Sociale cohesie oftewel verbinding: Het programma brengt inwoners, scholen en erfgoedinstellingen samen en stimuleert om trots te zijn op lokaal erfgoed.
5. Promotie van Stein: Het erfgoed van Stein wordt niet alleen lokaal beleefbaar, maar ook regionaal gepromoot.

Financiën en planning
De €25.000 subsidie komt uit het Steinse museumbudget. Het totale budget voor dit project is €84.000. De overige €59.000 komt van partners en andere subsidies. Er worden regelmatig overleggen en evaluaties gehouden om het project goed te laten verlopen.

Bijdrage aan de toekomst
Dit programma sluit aan bij de gemeentelijke Strategische Visie 2040. Het versterkt de lokale identiteit en zorgt ervoor dat inwoners en leerlingen meer betrokken raken bij de geschiedenis van Stein.

Gedenkboek opening Julianakanaal 1934

  • Afbeeldingen | Bron ©: Koninklijke Bibliotheek

In 1934 werd bij gelegenheid van de opening van het Julianakanaal ook een Gedenkboek uitgebracht van bijna 100 pagina's. Uitgevers waren het Algemeen Publiciteitskantoor Amsterdam en het Limburgsch Dagblad in Heerlen.

+ Je kunt het hier lezen/downloaden ⇢

 1934 Herdenkingsboek Opening Julianakanaal

Julianakanaal

Archief foute Nederlanders WOII zorgt voor veel ophef

  • Afbeeldingen | Bron ©: Fotocollectie Spaarnestad , Borrius, John / Stapf Bilderdienst (rechtenvrij)

Ondanks een waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft minister Eppo Bruins (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) op 19 december 2024 toch besloten het gedigitaliseerde deel van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) toegankelijk te maken. Hij laat een tijdelijke voorziening instellen. Onderzoekers en familie van nabestaanden kunnen in de studieruimte van het Nationaal Archief (NA) in Den Haag onder voorwaarden onderzoek gaan doen in het gedigitaliseerde oorlogsarchief. Deze tijdelijke voorziening zal naar verwachting in het 1e kwartaal van 2025 gereedkomen.

Ophef
Er is de afgelopen twee weken veel ophef ontstaan over de online publicatie van een namenlijst door het Nationaal Archief. Deze lijst, samengesteld uit het Centraal Archief voor de Bijzondere Rechtspleging (CABR), bevat namen van personen die betrokken zouden zijn geweest bij collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Historici Erik van Rijsselt en Fred Cammaert noemen de publicatie een ernstige fout en waarschuwen voor de schadelijke gevolgen. Volgens hen bevat de lijst talloze onnauwkeurigheden en ontbreekt het aan de noodzakelijke context.

Fouten en gebreken
De CABR-archieven, waarin strafzaken tegen vermeende collaborateurs zijn vastgelegd, stammen uit de chaotische periode na de oorlog. Het archief werd oorspronkelijk alleen gebruikt door onderzoekers en was niet bedoeld voor openbaar gebruik. Op 6 januari 2025 erkende het Nationaal Archief dat de lijst fouten bevat. Namen van onschuldigen, zoals Joodse slachtoffers, verzetsmensen en personen die het slachtoffer werden van valse aangiftes, zijn erin opgenomen. Ondanks deze gebreken besloot het Nationaal Archief de lijst online te zetten, tegen de adviezen van experts in.

Een tijd van chaos en wraak
Direct na de bevrijding heerste een sfeer van afrekening. Politie en justitie hadden te maken met grote personeelstekorten, en veel werk werd overgenomen door onervaren of partijdige krachten. Dit leidde regelmatig tot onzorgvuldige registraties en foutieve conclusies. Veel dossiers bevatten slechts summiere informatie, getuigenverklaringen of ongefundeerde aangiftes. Sommige documenten kregen het stempel ‘Geen Nader Onderzoek’, wat betekent dat er geen verdere actie werd ondernomen. Hierdoor zijn talloze namen onterecht in het archief terechtgekomen.

Onverantwoordelijk handelen
Voordat de publicatie werd uitgevoerd, waarschuwden deskundigen voor de gevolgen. De index bevat niet alleen feitelijke fouten, maar mist ook de nodige context en uitleg. Het besluit om de lijst openbaar te maken – ondanks tegenstand van minister Bruins – wordt door critici onverantwoord genoemd. Volgens Van Rijsselt en Cammaert worden hierdoor duizenden onschuldigen onterecht gestigmatiseerd. Zo staan er bijvoorbeeld namen op van Joodse inwoners die tijdens de oorlog alles verloren, terwijl bekende oorlogsmisdadigers ontbreken.

Gebrek aan transparantie
Hoewel de namenlijst nu publiek toegankelijk is, blijven de volledige CABR-dossiers alleen in te zien via een formeel verzoek. Voor inwoners van Limburg biedt het Historisch Centrum Limburg in Maastricht mogelijk meer helderheid over de lokale context. Experts adviseren gebruikers om de informatie met uiterste voorzichtigheid te benaderen, gezien de vele valkuilen en tekortkomingen in de gegevens.

Conclusie
De publicatie van de CABR-namenlijst zonder adequate uitleg of verificatie is volgens critici een voorbeeld van nalatigheid. Wat bedoeld was als hulpmiddel voor archiefmedewerkers, is nu zonder context vrijgegeven, met alle gevolgen van dien. Betrokkenen roepen op tot meer zorgvuldigheid en pleiten voor aanvullende toelichtingen bij de openbaar gemaakte informatie. Voor wie in de lijst duikt, geldt een duidelijke waarschuwing: niet alles is wat het lijkt.

+ CABR ⇢

+ Oorlog voor de Rechter ⇢

+ Lees verder op rijksoverheid.nl ⇢

+ Lees verder op historiek.net ⇢


In de pers begin december 2024:

"Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) bevat dossiers en documenten die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog zijn verzameld over mensen die verdacht werden van collaboratie met de nazi's. Dit archief werd gevormd tijdens de naoorlogse bijzondere rechtspleging, een proces gericht op het vervolgen van Nederlanders die met de Duitse bezetters hadden samengewerkt. Denk aan mensen die lid waren van de NSB, de SS, of anderen die actief met de Duitsers collaboreerden, inclusief verraadplegers, verklikkers en economische profiteurs.

Het archief is tot nu toe beperkt toegankelijk geweest vanwege privacyoverwegingen, vooral omdat het om gevoelige informatie gaat over individuen en hun betrokkenheid bij oorlogsmisdaden of collaboratie. Onderzoekers, historici en journalisten konden al beperkte toegang krijgen, maar vanaf  2 januari 2025 wordt het hele CABR openbaar en online toegankelijk. Dit betekent dat iedereen de dossiers online kan inzien, wat kan leiden tot nieuwe inzichten in zowel individuele als collectieve gedragingen tijdens de oorlog.

Het publiekelijk openstellen van het CABR heeft veel debat opgeroepen. Sommige nabestaanden vrezen dat de openbaring van familieleden met mogelijk "foute" daden tot onrust of negatieve beeldvorming kan leiden. Aan de andere kant wordt het ook gezien als een belangrijke stap in het openbaar maken van de geschiedenis, waarmee de samenleving een vollediger beeld krijgt van wat er tijdens de oorlog is gebeurd. Historici en onderzoekers verwachten nieuwe ontdekkingen die kunnen bijdragen aan een completer begrip van de complexe periode van de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan."

Platte Aelsenaer

  • Afbeeldingen | Bron ©: Historiehuis van de Maasvallei

 

Het lijvige woordenboek (429 pagina's) De Platte Aelsenaer is nog steeds te koop in het museum; nu voor slechts Euro 10.  

Deze "diksjenaer van 't Aelser plat oet de jaore 1940-1950 en vreuger" -geschreven door Jo Cobben- draagt bij aan de instandhouding van de streektaal, ook voor het nageslacht en is een must in elke Elsloose boekenkast (en daarbuiten voor Oud-Elsloonaren)

De Platte Aelsenaer